اگر بگوييم "ماه جسمی کروی است که به دور زمين می چرخد" حقيقتی را بيان کرده ايم که قابل دفاع است. منطق کلام عادی و بيان ساده است.

اما اگر بگوييم : مزرع سبز فلک ديدم و داس مه نو ديگر بيان ما عادی و ساده نيست. اين جمله آميخته با خيال است.

خيال چون حاصل يک نگرش برتر و غير معمول به جهان است موثرترين ابزار برای ايجاد شعر نيز هست. در اينجا انواع صورتهای خيال انگيزی در شعر را مطرح ميکنيم.

تشبيه: ميگويند تشبيه مادر بسياری از صورتهای خيال است.

منوچهر دامغانی می گويد:

سر  از البرز بر زد قرص خورشيد

چو حون آلوده دزدی سر ز مکمن

در اين بيت خورشيد به دزد خون آلودی تشبيه شده که سر از کمينگاهش بيرون آورده است. به اين کار تشبيه می گوييم.

تشبيه يادآور همانندی و شباهتی است که از جهتی يا جهاتی ميان دو چيز مختلف وجود دارد.

يک مثال از زنده ياد سلمان هراتی:

کنار شب مب ايستم

چشم بر شمد سرمه ای آسمان می اندازم

ستاره ها

با نخ نور گلدوزی شده اند

و من مش شنوم زمزمه درختان را...

ادامه دارد...